<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?> <TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hans-HK" xml:id="B18n0096"> <teiHeader> <fileDesc> <titleStmt> <title>Supplement to the Dazangjing, Electronic version, No. 96 <persName>佛</persName>教绘画史料</title> <title xml:lang="zh-Hans">大藏经補编数位版, No. 96 <persName>佛</persName>教绘画史料</title> <author/> <respStmt> <resp>Electronic Version by</resp> <name>CBETA</name> </respStmt> </titleStmt> <editionStmt> <edition>XML TEI P5</edition> <respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt> </editionStmt> <extent>6卷</extent> <publicationStmt> <idno type="CBETA"> <idno type="canon">B</idno>.<idno type="vol">18</idno>.<idno type="no">96</idno> </idno> <distributor> <name>中华电子<persName>佛</persName>典协会 (CBETA)</name> <address> <addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine> </address> </distributor> <availability> <p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p> </availability> <date>2024-02-25 23:22:45 +0800</date> </publicationStmt> <sourceDesc> <bibl> <title level="s">Supplement to the Dazangjing</title> <title level="s" xml:lang="zh-Hans">大藏经補编</title> <title level="m" xml:lang="zh-Hans"><persName>佛</persName>教绘画史料</title> </bibl> </sourceDesc> </fileDesc> <encodingDesc> <projectDesc> <p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA(first version), Input by CBETA(second version)</p> <p xml:lang="zh-Hans" cb:type="ly">CBETA 人工输入（版本一），CBETA 人工输入（版本二）</p> </projectDesc> <editorialDecl> <punctuation resp="#resp1"><p>新式标点</p></punctuation> </editorialDecl> <tagsDecl> <namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <tagUsage gi="rdg"> <listWit> <witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness> <witness xml:id="wit.orig">【補编】</witness> </listWit> </tagUsage> </namespace> </tagsDecl> </encodingDesc> <profileDesc> <langUsage> <language ident="en">English</language> <language ident="zh-Hans">Chinese (Traditional)</language> </langUsage> </profileDesc> <revisionDesc> <change when="2015-08-25"> <name>Ray Chou 周邦信</name>Created initial TEI XML P5a version with bm2p5a.py </change> </revisionDesc> </teiHeader> <text><body> <milestone unit="juan" n="1"/> <pb ed="B" xml:id="B18.0096.0140a" n="0140a"/> <lb ed="B" n="0140a01"/><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">宣和画谱（节录卷一至卷四）</cb:mulu><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">四库全书总目提要</cb:mulu><head>四库全书总目提要</head> <lb ed="B" n="0140a02"/><p xml:id="pB18p0140a0201">宣和画谱二十卷，不著撰人名氏，记宋徽宗朝内府所藏诸画，前有宣和庚子御制序。然 <lb ed="B" n="0140a03"/>序中称“今天子”云云，乃类臣子之颂词，疑标题误也。所载共二百三十一人，计六千三 <lb ed="B" n="0140a04"/>百九十六轴，分为十门：一、道释，二、人物，三、宫室，四、蕃族，五、龙鱼，六、 <lb ed="B" n="0140a05"/>山水，七、鸟兽，八、花木，九、墨竹，十、蔬果。考赵彦卫雲麓漫钞载：“宣和画学， <lb ed="B" n="0140a06"/>分六科：一曰<persName>佛</persName>道，二曰人物，三曰山川，四曰鸟兽，五曰竹花，六曰屋木。”与此大同 <lb ed="B" n="0140a07"/>小异，盖後又更定其条目也。蔡绦<name role="" type="person">铁围山</name>丛谈曰“崇寧初，命宋乔年値御前书画所，乔 <lb ed="B" n="0140a08"/>年後罢去，继以米莆辈。迨至末年，上方所藏，率至千计。吾以宣和癸卯岁，尝得见其 <lb ed="B" n="0140a09"/>目”云云。癸卯在庚子後三年，当时书画二谱，盖即就其目，排比成书欤？徽宗绘事本 <lb ed="B" n="0140a10"/>工，米莆又称精鉴，故其所录，收藏家據以为征，非王黼等所辑博古图，动辄舛谬者比。 <lb ed="B" n="0140a11"/>绦又称“御府所秘古来丹靑，其最高远者，以曹不兴玄女授黄帝兵符图为第一，曹髦卞 <lb ed="B" n="0140a12"/>莊子刺虎图第二，谢稚烈女贞节图第三，自馀始数顾陆僧繇而下，与今本次第不同。盖 <lb ed="B" n="0140a13"/>作谱之时，乃分类排纂，其收藏之目，则以时代先後为差也”。又“卞莊子刺虎图，今本 <lb ed="B" n="0140a14"/>作卫协，不作曹髦，则幷标题名氏亦有所考正更易矣”。王肯堂笔尘曰“画谱採荟诸家记 <pb ed="B" xml:id="B18.0096.0141a" n="0141a"/> <lb ed="B" n="0141a01"/>录或臣下撰述，不出一手，故有自相矛盾者。如山水部称王士元兼有诸家之妙，而宫室 <lb ed="B" n="0141a02"/>部以早隶目之之类，许道寧条称张文懿公深加歎赏，亦非徽宗口语，盖仍刘道醇名画评 <lb ed="B" n="0141a03"/>之词”云云。案肯堂以是书为徽宗御撰，盖亦未详绎序文，然所指抵牾之处，则固切中 <lb ed="B" n="0141a04"/>其失也。</p></cb:div> <lb ed="B" n="0141a05"/> <lb ed="B" n="0141a06"/> <lb ed="B" n="0141a07"/> <lb ed="B" n="0141a08"/> <lb ed="B" n="0141a09"/> <lb ed="B" n="0141a10"/> <lb ed="B" n="0141a11"/> <lb ed="B" n="0141a12"/> <lb ed="B" n="0141a13"/> <lb ed="B" n="0141a14"/> <pb ed="B" xml:id="B18.0096.0142a" n="0142a"/> <lb ed="B" n="0142a01"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">目次</cb:mulu> <lb ed="B" n="0142a02"/> <lb ed="B" n="0142a03"/> <lb ed="B" n="0142a04"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemB18p0142a0401">卷第一 <lb ed="B" n="0142a05"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemB18p0142a0501">道释一<note place="inline">三教、锺馗氏、鬼神附</note> <lb ed="B" n="0142a06"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemB18p0142a0601">叙论</item> <lb ed="B" n="0142a07"/><item xml:id="itemB18p0142a0701">晋 <lb ed="B" n="0142a08"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemB18p0142a0801">顾恺之</item></list></item> <lb ed="B" n="0142a09"/><item xml:id="itemB18p0142a0901">宋 <lb ed="B" n="0142a10"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemB18p0142a1001">陆探微</item></list></item> <lb ed="B" n="0142a11"/><item xml:id="itemB18p0142a1101">梁 <lb ed="B" n="0142a12"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemB18p0142a1201"><name role="" type="person">张僧繇</name></item></list></item> <lb ed="B" n="0142a13"/><item xml:id="itemB18p0142a1301">隋 <lb ed="B" n="0142a14"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemB18p0142a1401">展子虔</item><item xml:id="itemB18p0142a1404">董伯仁</item></list></item> <pb ed="B" xml:id="B18.0096.0143a" n="0143a"/> <lb ed="B" n="0143a01"/><item xml:id="itemB18p0143a0101">唐 <lb ed="B" n="0143a02"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemB18p0143a0201">阎立德</item><item xml:id="itemB18p0143a0204">阎立本</item><item xml:id="itemB18p0143a0207">张孝师</item><item xml:id="itemB18p0143a0210">范长寿</item><item xml:id="itemB18p0143a0213">何长寿</item> <lb ed="B" n="0143a03"/><item xml:id="itemB18p0143a0301">尉迟乙僧</item></list></item></list></item></list></item> <lb ed="B" n="0143a04"/><item xml:id="itemB18p0143a0401">卷第二 <lb ed="B" n="0143a05"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemB18p0143a0501">道释二 <lb ed="B" n="0143a06"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemB18p0143a0601">唐 <lb ed="B" n="0143a07"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemB18p0143a0701">吴道玄</item><item xml:id="itemB18p0143a0704">翟 琰</item><item xml:id="itemB18p0143a0706">杨庭光</item><item xml:id="itemB18p0143a0709">卢楞伽</item><item xml:id="itemB18p0143a0712">赵德齐</item> <lb ed="B" n="0143a08"/><item xml:id="itemB18p0143a0801">范 琼</item><item xml:id="itemB18p0143a0803">常 粲</item><item xml:id="itemB18p0143a0805">孙 位</item><item xml:id="itemB18p0143a0807">张南本</item><item xml:id="itemB18p0143a0810">辛 澄</item> <lb ed="B" n="0143a09"/><item xml:id="itemB18p0143a0901">张素卿</item><item xml:id="itemB18p0143a0904">陈若愚</item><item xml:id="itemB18p0143a0907">姚思元</item></list></item></list></item></list></item> <lb ed="B" n="0143a10"/><item xml:id="itemB18p0143a1001">卷第三 <lb ed="B" n="0143a11"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemB18p0143a1101">道释三 <lb ed="B" n="0143a12"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemB18p0143a1201">五代 <lb ed="B" n="0143a13"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemB18p0143a1301">王 商</item><item xml:id="itemB18p0143a1303">燕 筠</item><item xml:id="itemB18p0143a1305">支仲元</item><item xml:id="itemB18p0143a1308">左 礼</item><item xml:id="itemB18p0143a1310">朱 由</item> <lb ed="B" n="0143a14"/><item xml:id="itemB18p0143a1401">李 陞</item><item xml:id="itemB18p0143a1403">杜子瑰</item><item xml:id="itemB18p0143a1406">杜齯龟</item><item xml:id="itemB18p0143a1409">张 元</item><item xml:id="itemB18p0143a1411">曹仲元</item> <pb ed="B" xml:id="B18.0096.0144a" n="0144a"/> <lb ed="B" n="0144a01"/><item xml:id="itemB18p0144a0101">陆晃</item><item xml:id="itemB18p0144a0103">贯 休</item></list></item></list></item></list></item> <lb ed="B" n="0144a02"/><item xml:id="itemB18p0144a0201">卷第四 <lb ed="B" n="0144a03"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemB18p0144a0301">道释四 <lb ed="B" n="0144a04"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemB18p0144a0401">宋 <lb ed="B" n="0144a05"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemB18p0144a0501">孙梦卿</item><item xml:id="itemB18p0144a0504">孙知微</item><item xml:id="itemB18p0144a0507">勾龙爽</item><item xml:id="itemB18p0144a0510">陆文通</item><item xml:id="itemB18p0144a0513">王齐翰</item> <lb ed="B" n="0144a06"/><item xml:id="itemB18p0144a0601">颜德谦</item><item xml:id="itemB18p0144a0604">侯 翌</item><item xml:id="itemB18p0144a0606">武洞淸</item><item xml:id="itemB18p0144a0609">韩 虬</item><item xml:id="itemB18p0144a0611">杨 棐</item> <lb ed="B" n="0144a07"/><item xml:id="itemB18p0144a0701">武宗元</item><item xml:id="itemB18p0144a0704">徐知常</item><item xml:id="itemB18p0144a0707">李德柔</item></list></item></list></item></list></item></list> <lb ed="B" n="0144a08"/> <lb ed="B" n="0144a09"/> <lb ed="B" n="0144a10"/> <lb ed="B" n="0144a11"/> <lb ed="B" n="0144a12"/> <lb ed="B" n="0144a13"/> <lb ed="B" n="0144a14"/> <pb ed="B" xml:id="B18.0096.0145a" n="0145a"/> <lb ed="B" n="0145a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:jhead>宣和画谱卷第一</cb:jhead></cb:juan></cb:div> <lb ed="B" n="0145a02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">道、释叙论</cb:mulu><head>道、释叙论</head> <lb ed="B" n="0145a03"/><p xml:id="pB18p0145a0301">志于道，據于德，依于仁，游于艺。艺也者，虽志道之士所不能忘，然特游之而已。画 <lb ed="B" n="0145a04"/>亦艺也，进乎妙，则不知艺之为道，道之为艺，此梓庆之削鐻，轮扁之斫轮，昔人亦有 <lb ed="B" n="0145a05"/>所取焉。于是画道释像与夫儒冠之风仪，使人瞻之仰之，其有造形而悟者，岂曰小補之 <lb ed="B" n="0145a06"/>哉。故道释门因以三教附焉。自晋宋以来，还迄于本朝，其以道释名家者，得四十九人。 <lb ed="B" n="0145a07"/>晋宋则顾陆，梁隋则张展辈，盖一时出乎其类，拔乎其萃者矣。至于有唐，则吴道玄遂 <lb ed="B" n="0145a08"/>称独步，殆将前无古人。五代如曹仲元，亦骎骎度越前辈。至本朝，则绘事之工，凌轹 <lb ed="B" n="0145a09"/>晋宋间，人物如道士李得柔，画神仙得之于气骨，设色之妙，一时名重，如孙知微辈， <lb ed="B" n="0145a10"/>皆风斯在下。然其馀非不善也，求之谱系，当得其详，姑以著者槪见于此。若赵裔、高 <lb ed="B" n="0145a11"/>文进辈，于道释亦借借知名者，然裔学朱由，如婢作夫人，擧止羞涩，终不似真；文进 <lb ed="B" n="0145a12"/>蜀人，世俗多以蜀画为名家，是虚得名，此谱所以黜之。</p></cb:div> <lb ed="B" n="0145a13"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="2">道释一</cb:mulu><head>道释一<note place="inline">三教、锺馗氏、鬼神附</note></head> <lb ed="B" n="0145a14"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemB18p0145a1401">晋 <pb ed="B" xml:id="B18.0096.0146a" n="0146a"/> <lb ed="B" n="0146a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemB18p0146a0101">顾恺之</item></list></item> <lb ed="B" n="0146a02"/><item xml:id="itemB18p0146a0201">宋 <lb ed="B" n="0146a03"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemB18p0146a0301">陆探微</item></list></item> <lb ed="B" n="0146a04"/><item xml:id="itemB18p0146a0401">梁 <lb ed="B" n="0146a05"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemB18p0146a0501"><name role="" type="person">张僧繇</name></item></list></item> <lb ed="B" n="0146a06"/><item xml:id="itemB18p0146a0601">隋 <lb ed="B" n="0146a07"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemB18p0146a0701">展子虔<list rend="no-marker"><item xml:id="itemB18p0146a0704">董伯仁</item></list></item></list></item> <lb ed="B" n="0146a08"/><item xml:id="itemB18p0146a0801">唐 <lb ed="B" n="0146a09"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemB18p0146a0901">阎立德<list rend="no-marker"><item xml:id="itemB18p0146a0904">阎立本</item><item xml:id="itemB18p0146a0907">张孝师</item><item xml:id="itemB18p0146a0910">范长寿</item><item xml:id="itemB18p0146a0913">何长寿</item></list></item> <lb ed="B" n="0146a10"/><item xml:id="itemB18p0146a1001">尉迟乙僧</item></list></item></list> <lb ed="B" n="0146a11"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">晋</cb:mulu><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="4">顾恺之</cb:mulu><p xml:id="pB18p0146a1101">顾恺之，字长康，小字虎头，晋陵无锡人。義熙中为散骑常侍。恺之博学有才气，丹靑 <lb ed="B" n="0146a12"/>亦造其妙，而俗传谓之三绝：画绝，痴绝，才绝。方时为谢安知名，以谓自生民以来， <lb ed="B" n="0146a13"/>未之有也。恺之每画人成，或数年不点目睛，人问其故，答曰：“四体妍媸，本亡关于 <lb ed="B" n="0146a14"/>妙处，传神写照，正在阿堵中。”尝图裴楷像，颊上加三毛，观者觉神明殊勝。又为谢 <pb ed="B" xml:id="B18.0096.0147a" n="0147a"/> <lb ed="B" n="0147a01"/>鲲像在石巖裡，云：“此子宜置在丘壑中。”欲图殷仲堪，仲堪有目病，固辞，恺之曰： <lb ed="B" n="0147a02"/>“明府正为眼耳，若明点瞳子，飞白拂上，使如轻雲之蔽月，岂不美乎？”仲堪乃从之。 <lb ed="B" n="0147a03"/>尝于<name role="" type="person">瓦官寺</name>北殿画维摩诘，将毕，欲点眸子，乃谓寺僧曰：“不三日，观者所施，可得 <lb ed="B" n="0147a04"/>百万。”已而果如之。杜甫题<name role="" type="person">瓦官寺</name>诗，云“虎头金粟影”者谓此。恺之世以谓天材杰出， <lb ed="B" n="0147a05"/>独立无偶，妙造精微，虽苟卫曹张，未足以方驾也。谢赫以谓“迹不逮意，声过于实”， <lb ed="B" n="0147a06"/>岂知恺之者。惜今罕见其画，盖恺之深自秘惜，如尝以一厨画寄桓温家，而後为温窃取， <lb ed="B" n="0147a07"/>则恺之之画，所以传于世者，宜罕见之也。今御府所藏九：</p> <lb ed="B" n="0147a08"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemB18p0147a0801"><anchor xml:id="nkr_note_add_0147a0801" n="0147a0801"/><anchor xml:id="beg0147a0801" n="0147a0801"/>净<anchor xml:id="end0147a0801"/>名居士图一</item><item xml:id="itemB18p0147a0808">三天女美人图一</item> <lb ed="B" n="0147a09"/><item xml:id="itemB18p0147a0901">夏禹治水图一</item><item xml:id="itemB18p0147a0907">黄初平牧羊图一</item> <lb ed="B" n="0147a10"/><item xml:id="itemB18p0147a1001">古贤图一</item><item xml:id="itemB18p0147a1005">春龙出蛰图一</item> <lb ed="B" n="0147a11"/><item xml:id="itemB18p0147a1101">女史箴图一</item><item xml:id="itemB18p0147a1106">斫琴图一</item> <lb ed="B" n="0147a12"/><item xml:id="itemB18p0147a1201">牧羊图一</item></list></cb:div></cb:div> <lb ed="B" n="0147a13"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">宋</cb:mulu><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="4">陆探微</cb:mulu><p xml:id="pB18p0147a1301">陆探微，吴人也。善画，事明帝，在左右，丹靑之妙，众所推称，其名略见于宋书。人 <lb ed="B" n="0147a14"/>谓“画有六法，自古尟能足之，探微得法为备，穷理尽性，事绝言象，包前孕後，古今 <pb ed="B" xml:id="B18.0096.0148a" n="0148a"/> <lb ed="B" n="0148a01"/>独立”，真万代之耆龟衡鉴也。议者率以顾陆僧繇为之品第，或譬之论书，“顾陆则锺张， <lb ed="B" n="0148a02"/>僧繇则逸少也”，是知书画同体。又曰“张得其肉，陆得其骨，顾得其神”，言肉则浅， <lb ed="B" n="0148a03"/>言骨则深，言神则妙；深浅神妙，不有间乎。探微虽介于二者，然摭古今之说，若兼有 <lb ed="B" n="0148a04"/>之，但得骨则精深可知矣。岂非顾在前，愈于己，则陆当居後；独言陆，则可以绝人耶。 <lb ed="B" n="0148a05"/>探微平生所画者，多爱图古圣贤像，不为无意。近时米芾喜论画，尝谓“明白易辨者， <lb ed="B" n="0148a06"/>唯顾陆与吴生”，讵不信夫。二子绥洪、绥肃，以家学传授，作画亦工，不坠素习，绰有 <lb ed="B" n="0148a07"/>父风，而终不近也。张彦远谓“体运遒擧，风力顿挫，一点一拂，动笔新奇”，固自不凡 <lb ed="B" n="0148a08"/>矣。然能之而不从事于此，故传世者极少。尝于麻纸画释迦像，为时所珍，盖麻纸缓肤 <lb ed="B" n="0148a09"/>饮墨，不受推笔，亦丹靑家所难，宜得誉云。洪肃亦绍箕裘，见闻习尙，往往有不待学 <lb ed="B" n="0148a10"/>而能者，名载谱录，而所画不传，岂非为父兄之所掩乎？今御府所藏一十：</p> <lb ed="B" n="0148a11"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemB18p0148a1101">无量寿<persName>佛</persName>像一</item><item xml:id="itemB18p0148a1107"><persName>佛</persName>因地图一</item> <lb ed="B" n="0148a12"/><item xml:id="itemB18p0148a1201">降灵文殊像一</item><item xml:id="itemB18p0148a1207">净名居士像一</item> <lb ed="B" n="0148a13"/><item xml:id="itemB18p0148a1301">托塔天王图一</item><item xml:id="itemB18p0148a1307">北门天王图一</item> <lb ed="B" n="0148a14"/><item xml:id="itemB18p0148a1401">天王图一</item><item xml:id="itemB18p0148a1405">王献之像一</item> <pb ed="B" xml:id="B18.0096.0149a" n="0149a"/> <lb ed="B" n="0149a01"/><item xml:id="itemB18p0149a0101">五马图一</item><item xml:id="itemB18p0149a0105">摩利支天菩萨像一</item></list></cb:div></cb:div> <lb ed="B" n="0149a02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">梁</cb:mulu><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="4"><name role="" type="person">张僧繇</name></cb:mulu><p xml:id="pB18p0149a0201"><name role="" type="person">张僧繇</name>，吴人也。天监中，历官至右将军、吴兴太守，以丹靑驰誉于时。方梁武帝以诸王 <lb ed="B" n="0149a03"/>居外，每想见其面目，即遣僧繇乘，传写之以归，对之如见其人。江陵<name role="" type="person">天皇寺</name>有柏堂， <lb ed="B" n="0149a04"/>僧繇画庐舍那及孔子像，明帝见之，怪以孔子参<persName>佛</persName>氏，以问僧繇，僧繇对曰：“他日赖 <lb ed="B" n="0149a05"/>此无恙耳。”又尝于金陵<name role="" type="person">安乐寺</name>画四龙，不点目睛，谓“点即腾骧而去”，人以谓诞，固 <lb ed="B" n="0149a06"/>请点之，因为落墨，才及二龙，果雷电破壁，徐视画，已失之矣，独二龙未点睛者在焉。 <lb ed="B" n="0149a07"/>世谓僧繇画“骨气奇伟，规模宏逸，六法精备，当与顾陆幷驰争先”。僧繇画，释氏为多， <lb ed="B" n="0149a08"/>盖武帝时崇尙释氏，故僧繇之画，往往从一时之好。今御府所藏十有六：</p> <lb ed="B" n="0149a09"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemB18p0149a0901"><persName>佛</persName>像一</item><item xml:id="itemB18p0149a0904">文殊菩萨像三</item> <lb ed="B" n="0149a10"/><item xml:id="itemB18p0149a1001">大力菩萨像一</item><item xml:id="itemB18p0149a1007">维摩菩萨像一</item> <lb ed="B" n="0149a11"/><item xml:id="itemB18p0149a1101"><persName>佛</persName>十弟子图一</item><item xml:id="itemB18p0149a1107">十六罗汉像一</item> <lb ed="B" n="0149a12"/><item xml:id="itemB18p0149a1201">十高僧图一</item><item xml:id="itemB18p0149a1206">九曜像一</item> <lb ed="B" n="0149a13"/><item xml:id="itemB18p0149a1301">镇星像一</item><item xml:id="itemB18p0149a1305">天王像一</item> <lb ed="B" n="0149a14"/><item xml:id="itemB18p0149a1401">神王像一</item><item xml:id="itemB18p0149a1405">扫象图一</item> <pb ed="B" xml:id="B18.0096.0150a" n="0150a"/> <lb ed="B" n="0150a01"/><item xml:id="itemB18p0150a0101">摩利支天菩萨像一</item><item xml:id="itemB18p0150a0109">五星二十八宿真形图一</item></list></cb:div></cb:div> <lb ed="B" n="0150a02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">隋</cb:mulu><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="4">展子虔</cb:mulu><p xml:id="pB18p0150a0201">展子虔，历北齐、周<anchor xml:id="nkr_note_add_0150a0201" n="0150a0201"/><anchor xml:id="beg0150a0201" n="0150a0201"/>、隋<anchor xml:id="end0150a0201"/>，至隋为朝散大夫。而所画台阁，虽一时如董展，不得以窥其妙。 <lb ed="B" n="0150a03"/>写江山远近之势尤工，故咫尺有千里趣。僧琮谓“子虔触物留情，备皆绝妙”，是能作难 <lb ed="B" n="0150a04"/>写之状，略与诗人同者也。今御府所藏二十：</p> <lb ed="B" n="0150a05"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemB18p0150a0501">北极巡海图二</item><item xml:id="itemB18p0150a0507"><name role="" type="person">石勒</name>问道图一</item> <lb ed="B" n="0150a06"/><item xml:id="itemB18p0150a0601">维摩像一</item><item xml:id="itemB18p0150a0605">法花变相图一</item> <lb ed="B" n="0150a07"/><item xml:id="itemB18p0150a0701">授塔天王图一</item><item xml:id="itemB18p0150a0707">摘瓜图一</item> <lb ed="B" n="0150a08"/><item xml:id="itemB18p0150a0801">按鹰图一</item><item xml:id="itemB18p0150a0805">故实人物图二</item> <lb ed="B" n="0150a09"/><item xml:id="itemB18p0150a0901">人马图一</item><item xml:id="itemB18p0150a0905">人骑图一</item> <lb ed="B" n="0150a10"/><item xml:id="itemB18p0150a1001">挟弹遊骑图一</item><item xml:id="itemB18p0150a1007">十马图一</item> <lb ed="B" n="0150a11"/><item xml:id="itemB18p0150a1101">北齐後主幸晋阳图六</item></list></cb:div> <lb ed="B" n="0150a12"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="4">董伯仁</cb:mulu><p xml:id="pB18p0150a1201">董展，字伯仁，汝南人也。以才艺称，鄕里号为“智海”，官至光禄大夫、殿内将军。尤 <lb ed="B" n="0150a13"/>长于画，虽无祖述，不愧前贤，夙德名流，见者失色。但地处平原，而无江山之助；与 <lb ed="B" n="0150a14"/>戎马为邻，而无中朝冠冕之仪，非其不至也，盖风声地气之所习尔。伯仁与展子虔齐名 <pb ed="B" xml:id="B18.0096.0151a" n="0151a"/> <lb ed="B" n="0151a01"/>于时，然董造其微，展得其骏，展于董之台阁则不及，董于展之车马则乏所长焉。是则 <lb ed="B" n="0151a02"/>董之视展，盖亦犹诗家之李杜也。展作道经变相，尤为世所称赏，自非画外有情，参灵 <lb ed="B" n="0151a03"/>酌妙，入华胥之梦，与化人同遊，何以臻此。今御府所藏一：</p> <lb ed="B" n="0151a04"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemB18p0151a0401">道经变相图</item></list></cb:div></cb:div> <lb ed="B" n="0151a05"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="3">唐一</cb:mulu><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="4">阎立德</cb:mulu><p xml:id="pB18p0151a0501">阎立德，历官工部尙书。父毘，在隋以丹靑得名。与弟立本，家学俱造其妙。唐贞观中， <lb ed="B" n="0151a06"/>东蛮谢元深入朝，颜师古奏言：“昔周武时远国归款，乃集其事为王会图，今卉服鸟章， <lb ed="B" n="0151a07"/>俱集蛮邸，实可图写。”因命立德等图之。其序位之际，折旋规矩，端簪奉笏之仪，与夫 <lb ed="B" n="0151a08"/>鼻饮头飞，人物诡异之状，莫不备该毫末，故李嗣真云“大安博陵，难兄难弟”，谓立德 <lb ed="B" n="0151a09"/>立本也。今御府所藏九：</p> <lb ed="B" n="0151a10"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemB18p0151a1001">採芝太上像一</item><item xml:id="itemB18p0151a1007">七曜像二</item> <lb ed="B" n="0151a11"/><item xml:id="itemB18p0151a1101">遊行天王图二</item><item xml:id="itemB18p0151a1107">莊生马知图一</item> <lb ed="B" n="0151a12"/><item xml:id="itemB18p0151a1201">右军点翰图一</item><item xml:id="itemB18p0151a1207">沈约湖雁诗意二</item></list></cb:div> <lb ed="B" n="0151a13"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="4">阎立本</cb:mulu><p xml:id="pB18p0151a1301">阎立本，总章元年以司平太常伯拜右相，有应务之才。与兄立德以善画齐名，立本尤工 <lb ed="B" n="0151a14"/>于形似。初，唐太宗与侍臣泛舟春苑池，见异鸟容与波上，喜见颜色，诏坐者赋诗，召立 <pb ed="B" xml:id="B18.0096.0152a" n="0152a"/> <lb ed="B" n="0152a01"/>本写焉。阁外传呼画师阎立本，时立本已为主爵郞中，俯伏池左，研吮丹粉，顾视坐者， <lb ed="B" n="0152a02"/>愧与汗下。归戒其子曰：“吾少读书，文词不减侪辈，今独以画见名，遂与厕役等，若 <lb ed="B" n="0152a03"/>曹愼毋习。”然性所好，欲罢不能也。及为右相，而姜恪以战功擢左相，故时人有“左相 <lb ed="B" n="0152a04"/>宣威沙漠，右相驰誉丹靑”之嘲。尝奉诏写太宗真容，後有善画者传于玄都观，以镇九 <lb ed="B" n="0152a05"/>五冈之气，犹可以仰神武之英威也。又写秦府十八学士、凌烟阁功臣等，悉皆辉映前古， <lb ed="B" n="0152a06"/>时人咸称其妙。尝作醉道图，或以<name role="" type="person">张僧繇</name>醉僧图比。立本尝至荆州，视僧繇画，曰：“定 <lb ed="B" n="0152a07"/>虚得名耳。”明日又往，曰：“犹是近代佳手。”明日又往，曰：“名下定无虚士。”坐卧观 <lb ed="B" n="0152a08"/>之，留宿其下，十日不能去，是犹欧阳询之见索靖碑也。且立本以阁外传呼画师，至戒 <lb ed="B" n="0152a09"/>其子弟毋习，而张彦远正以<name role="" type="person">魏明帝</name>起凌雲台，敕韦诞题榜，窃比其事，是岂知言也哉。 <lb ed="B" n="0152a10"/>且戴安道碎琴，不为王门之伶人；而阮千里终日应客不倦，议者以安道不如千里之达也。 <lb ed="B" n="0152a11"/>然渔阳掺挝，果可以辱祢衡耶！今御府所藏四十有二：</p> <lb ed="B" n="0152a12"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemB18p0152a1201">三淸像一</item><item xml:id="itemB18p0152a1205">元始像二</item> <lb ed="B" n="0152a13"/><item xml:id="itemB18p0152a1301">行化太上像一</item><item xml:id="itemB18p0152a1307">传法太上像一</item> <lb ed="B" n="0152a14"/><item xml:id="itemB18p0152a1401">巖居太上像一</item><item xml:id="itemB18p0152a1407">四子太上像一</item> <pb ed="B" xml:id="B18.0096.0153a" n="0153a"/> <lb ed="B" n="0153a01"/><item xml:id="itemB18p0153a0101">太上西陞经一</item><item xml:id="itemB18p0153a0107">拱极图一</item> <lb ed="B" n="0153a02"/><item xml:id="itemB18p0153a0201">玉晨道君像一</item><item xml:id="itemB18p0153a0207">延寿天尊像一</item> <lb ed="B" n="0153a03"/><item xml:id="itemB18p0153a0301">木纹天尊像一</item><item xml:id="itemB18p0153a0307">北帝像一</item> <lb ed="B" n="0153a04"/><item xml:id="itemB18p0153a0401">十二真君像一</item><item xml:id="itemB18p0153a0407">维摩像二</item> <lb ed="B" n="0153a05"/><item xml:id="itemB18p0153a0501">孔雀明王像一</item><item xml:id="itemB18p0153a0507">观音感应像一</item> <lb ed="B" n="0153a06"/><item xml:id="itemB18p0153a0601">五星像二</item><item xml:id="itemB18p0153a0605">太白像一</item> <lb ed="B" n="0153a07"/><item xml:id="itemB18p0153a0701">房宿像一</item><item xml:id="itemB18p0153a0705">十二神符一</item> <lb ed="B" n="0153a08"/><item xml:id="itemB18p0153a0801">宣圣像一</item><item xml:id="itemB18p0153a0805">步辇图一</item> <lb ed="B" n="0153a09"/><item xml:id="itemB18p0153a0901">王右军真一</item><item xml:id="itemB18p0153a0906">窦建德图一</item> <lb ed="B" n="0153a10"/><item xml:id="itemB18p0153a1001">写李思摩真一</item><item xml:id="itemB18p0153a1007">凌烟阁功臣图一</item> <lb ed="B" n="0153a11"/><item xml:id="itemB18p0153a1101">魏征进谏图一</item><item xml:id="itemB18p0153a1107">飞钱验符图一</item> <lb ed="B" n="0153a12"/><item xml:id="itemB18p0153a1201">取性图二</item><item xml:id="itemB18p0153a1205">西域图二</item> <lb ed="B" n="0153a13"/><item xml:id="itemB18p0153a1301">职贡图二</item><item xml:id="itemB18p0153a1305">异国鬥宝图一</item> <lb ed="B" n="0153a14"/><item xml:id="itemB18p0153a1401">职贡狮子图一</item><item xml:id="itemB18p0153a1407">扫象图一</item> <pb ed="B" xml:id="B18.0096.0154a" n="0154a"/> <lb ed="B" n="0154a01"/><item xml:id="itemB18p0154a0101">紫微北极大帝像一</item><item xml:id="itemB18p0154a0109">混元上德皇帝像一</item></list></cb:div> <lb ed="B" n="0154a02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="4">张孝师</cb:mulu><p xml:id="pB18p0154a0201">张孝师，为骠骑尉。善画，尝死而复生，故画地狱相为尤工，是皆冥游所见，非与想像 <lb ed="B" n="0154a03"/>得之者比也。吴道玄见其画，因效为地狱变相。画评谓“孝师众制有功，未为尽善，而 <lb ed="B" n="0154a04"/>地狱变相，群雄推服”，宜道玄之肯摹仿也。然怪力乱神，圣人所不语，宜孝师以冥游特 <lb ed="B" n="0154a05"/>纪于画，而不为传也。今御府所藏一：</p> <lb ed="B" n="0154a06"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemB18p0154a0601">传法太上像</item></list></cb:div> <lb ed="B" n="0154a07"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="4">范长寿</cb:mulu><p xml:id="pB18p0154a0701">范长寿，不知何许人？学<name role="" type="person">张僧繇</name>画，然能知风俗好尙，作田家景候人物，皆极其情。至 <lb ed="B" n="0154a08"/>于山川形势，屈曲向背，分佈远近，各有条理，而其间室庐放牧之所在，牛羊鸡犬，龁 <lb ed="B" n="0154a09"/>草饮水，动作态度，生意具焉。人谓可以企及僧繇也，当时得名甚著。官止司人校尉。 <lb ed="B" n="0154a10"/>今御府所藏二：</p> <lb ed="B" n="0154a11"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemB18p0154a1101">醉道图一</item><item xml:id="itemB18p0154a1105">醉真图一</item></list></cb:div> <lb ed="B" n="0154a12"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="4">何长寿</cb:mulu><p xml:id="pB18p0154a1201">何长寿，与范长寿同师法，故所画多相类，然一源而异派，论者次之。至于幷驾齐驱， <lb ed="B" n="0154a13"/>得名则均也。初，何与范俱作醉道图传于世，好事者以僧繇名之，盖必有能辨之者云。 <lb ed="B" n="0154a14"/>今御府所藏二：</p> <pb ed="B" xml:id="B18.0096.0155a" n="0155a"/> <lb ed="B" n="0155a01"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemB18p0155a0101">辰星像一</item><item xml:id="itemB18p0155a0105">五嶽真官像一</item></list></cb:div> <lb ed="B" n="0155a02"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="4">尉迟乙僧</cb:mulu><p xml:id="pB18p0155a0201">尉迟乙僧，吐火罗国胡人也。<note place="inline">唐朝名画录作土火罗国，历代名画记作于阗国人。</note>父跋质那。乙僧贞观初，其国以善画荐中都， <lb ed="B" n="0155a03"/>授宿卫官，封郡公。时人以跋质那为大尉迟，乙僧为小尉迟，盖父子皆擅丹靑之妙，人 <lb ed="B" n="0155a04"/>故以大小尉迟为之别也。乙僧尝于慈惠寺塔前画千手眼降魔像，时号奇踪，然衣冠物像， <lb ed="B" n="0155a05"/>略无中都仪形，其用笔妙处，遂与阎立本为之上下也。盖立本画外国，妙于前古；乙僧 <lb ed="B" n="0155a06"/>画中国人物，一无所闻；由是评之，优劣为之遂分。今御府所藏八：</p> <lb ed="B" n="0155a07"/><list rend="no-marker"><item xml:id="itemB18p0155a0701">弥勒<persName>佛</persName>像一</item><item xml:id="itemB18p0155a0706"><persName>佛</persName>铺图一</item> <lb ed="B" n="0155a08"/><item xml:id="itemB18p0155a0801"><persName>佛</persName>从像一</item><item xml:id="itemB18p0155a0805">外国<persName>佛</persName>从图一</item> <lb ed="B" n="0155a09"/><item xml:id="itemB18p0155a0901">大悲像一</item><item xml:id="itemB18p0155a0905">明王像二</item> <lb ed="B" n="0155a10"/><item xml:id="itemB18p0155a1001">外国人物图一</item></list></cb:div></cb:div></cb:div> <lb ed="B" n="0155a11"/> <lb ed="B" n="0155a12"/> <lb ed="B" n="0155a13"/> <lb ed="B" n="0155a14"/> <pb ed="B" xml:id="B18.0096.0156a" n="0156a"/> <lb ed="B" n="0156a01"/> <lb ed="B" n="0156a02"/> <lb ed="B" n="0156a03"/> <lb ed="B" n="0156a04"/> <lb ed="B" n="0156a05"/> <lb ed="B" n="0156a06"/> <lb ed="B" n="0156a07"/> <lb ed="B" n="0156a08"/> <lb ed="B" n="0156a09"/> <lb ed="B" n="0156a10"/> <lb ed="B" n="0156a11"/> <lb ed="B" n="0156a12"/> <lb ed="B" n="0156a13"/> <lb ed="B" n="0156a14"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>宣和画谱卷第一终</cb:jhead></cb:juan> </cb:div></body> <back> <cb:div type="apparatus"> <head>挍注</head> <p> <app from="#beg0147a0801" to="#end0147a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">净</lem><rdg wit="#wit.orig">净</rdg></app> <app from="#beg0150a0201" to="#end0150a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">、隋</lem><rdg wit="#wit.orig"> </rdg></app> </p> </cb:div> <cb:div type="add-notes"> <head>新增挍注</head> <p> <note n="0147a0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0147a0801">净【CB】，净【補编】</note> <note n="0150a0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0150a0201">隋【CB】，［－］【補编】</note> </p> </cb:div> </back></text></TEI>